<?xml version="1.0" ?>
<!DOCTYPE book PUBLIC "-//KDE//DTD DocBook XML V4.2-Based Variant V1.1//EN" "dtd/kdex.dtd" [
  <!ENTITY kappname "&kshisen;">
  <!ENTITY package "kdegames">
  <!ENTITY % Dutch "INCLUDE"
> <!-- change language only here -->
  <!ENTITY % addindex "IGNORE">
]>

<book lang="&language;">
<bookinfo>
<title
>Het handboek van &kshisen;</title>

<authorgroup>
<author
><firstname
>Dirk</firstname
> <surname
>Doerflinger</surname
> <affiliation
> <address
><email
>ddoerflinger@web.de</email
></address>
</affiliation>
</author>
<othercredit role="reviewer"
><firstname
>Frerich</firstname
><surname
>Raabe</surname
> <contrib
>Nalezer</contrib>
<affiliation
><address
><email
>raabe@kde.org</email
></address
></affiliation>
</othercredit>
</authorgroup>

&Niels.Reedijk;&Rinse.Devries; 

<date
>2003-09-17</date>
<releaseinfo
>1.4.90</releaseinfo>

<abstract>
<para
>Dit handboek beschrijft &kshisen; versie 1.4.90</para>
</abstract>

<keywordset>
      <keyword
>KDE</keyword>
      <keyword
>kdegames</keyword>
      <keyword
>kshisen</keyword>
      <keyword
>spel</keyword>
      <keyword
>shisen-sho</keyword>
</keywordset>

</bookinfo>


<chapter id="introduction">
<title
>Inleiding</title>

<para
>&kshisen; is een spel dat u alleen speelt, vergelijkbaar met Mahjongg. Het programma gebruikt dezelfde set stenen als Mahjongg.</para
> 

<para
>Het doel van het spel is om alle stenen van het veld te verwijderen.</para>

</chapter>

<chapter id="playing-kshisen">
<title
>&kshisen; spelen</title>

<sect1 id="rules">
<title
>Spelregels</title>

<para
>Het doel van het spel is om alle stenen van het bord te verwijderen. U kunt alleen twee overeenkomende stenen per keer van het veld verwijderen. De twee stenen kunnen alleen worden verwijderd als ze met elkaar kunnen worden verbonden met maximaal 3 lijnen. De lijnen mogen horizontaal of verticaal zijn, maar niet diagonaal. </para>

<para
>U hoeft de lijnen niet zelf te tekenen, het spel doet dit voor u. U markeert twee overeenkomende stenen op het bord, en als ze met maximaal drie lijnen met elkaar verbonden kunnen worden worden de lijnen getekend en de stenen verwijderd. </para>

<para
>Onthoud dat de lijnen alleen langs de lege rand mogen lopen. Als u vast zit, dan kunt u een hint krijgen om uit te vinden welke twee stenen kunnen worden verwijderd. Klik met de &RMB; op een steen om alle overeenkomende stenen te zien, ongeacht of ze verwijderbaar zijn of niet.</para>

<para
>Het spel is afgelopen als alle stenen zijn verwijderd, of als er geen zetten meer mogelijk zijn. Dat laatste hoeft niet te gebeuren als u de optie <guimenuitem
>Onoplosbare spellen toestaan</guimenuitem
> hebt uitgezet. De spellen zijn dan tenminste op één manier oplosbaar, maar het kan voorkomen dat u de verkeerde manier hebt gekozen.</para>

<para
>Het puntentotaal <quote
>S</quote
> wordt berekend volgens de volgende formule, uitgaande dat <quote
>n</quote
> het aantal stenen voorstelt dat bij het begin van het spel aanwezig was, en <quote
>t</quote
> de tijd die nodig was om het veld leeg te maken:</para>

<mediaobject
><imageobject>
<imagedata fileref="score-formula.png" format="PNG"/>
</imageobject
><textobject>
<phrase
>S=(n/t)*sqrt(n/84)/0.0014</phrase>
</textobject
></mediaobject>

<para
>Als u het spel met de optie <guilabel
>zwaartekracht</guilabel
> aangezet speelt, dan wordt dit puntentotaal met twee vermenigvuldigd.</para>
</sect1>

<sect1 id="game-menu">
<title
>Het menu <guimenu
>Spel</guimenu
></title>

<para
>Het menu <guimenu
>Spel</guimenu
> geeft u controle over de status van het spel:</para>

<variablelist>
<varlistentry>
<term
><menuchoice
><shortcut
><keycombo action="simul"
>&Ctrl; <keycap
>N</keycap
></keycombo
></shortcut
> <guimenu
>Spel</guimenu
><guimenuitem
>Nieuw</guimenuitem
></menuchoice
></term>
<listitem
><para
><action
>Stopt het huidige spel</action
> en start een nieuwe met nieuwe stenen. </para
></listitem>
</varlistentry>

<varlistentry>
<term
><menuchoice
><shortcut
><keycombo
><keycap
>F5</keycap
></keycombo
></shortcut
> <guimenu
>Spel</guimenu
><guimenuitem
>Spel herstarten</guimenuitem
></menuchoice
></term>
<listitem
><para
><action
>Herstart het huidige spel met dezelfde stenen.</action
></para
></listitem>
</varlistentry>

<varlistentry>
<term
><menuchoice
><shortcut
><keycombo
><keycap
>P</keycap
></keycombo
></shortcut
> <guimenu
>Spel</guimenu
> <guimenuitem
>Pauze</guimenuitem
></menuchoice
></term>
<listitem
><para
><action
>Zet het spel stil</action
>, inclusief de tijdklok. De menuoptie verandert dan in <guimenuitem
>Spel hervatten</guimenuitem
> waarmee u het spel kunt voortzetten.</para
></listitem>
</varlistentry>

<varlistentry>
<term
><menuchoice
><shortcut
><keycombo action="simul"
>&Ctrl;<keycap
>H</keycap
></keycombo
> </shortcut
> <guimenu
>Spel</guimenu
><guimenuitem
>Topscores tonen</guimenuitem
></menuchoice
></term>
<listitem
><para
>Toont de (lokale) toptien van &kshisen;.</para
> </listitem>
</varlistentry>

<varlistentry>
<term
><menuchoice
><shortcut
><keycombo action="simul"
>&Ctrl; <keycap
>Q</keycap
></keycombo
></shortcut
> <guimenu
>Spel</guimenu
><guimenuitem
>Afsluiten</guimenuitem
></menuchoice
></term>
<listitem
><para
><action
>Beëindigt</action
> &kshisen;. </para
></listitem>
</varlistentry>


</variablelist>

<para
>Enkele menuopties kunnen ook worden benaderd door middel van sneltoetsen. Zie <xref linkend="key-bindings"/> voor een lijst.</para
> 

</sect1>

<sect1 id="move-menu">
<title
>Het menu <guimenu
>zet</guimenu
></title>

<variablelist>
<varlistentry>
<term
><menuchoice
><shortcut
><keycombo action="simul"
>&Ctrl;<keycap
>Z</keycap
></keycombo
></shortcut
> <guimenu
>Zet</guimenu
> <guimenuitem
>Ongedaan maken</guimenuitem
></menuchoice
></term>
<listitem
><para
><action
>Maakt de laatste zet ongedaan</action
>. De knop <guibutton
>Ongedaan maken</guibutton
> op de werkbalk doet hetzelfde.</para
></listitem>
</varlistentry>

<varlistentry>
<term
><menuchoice
><shortcut
><keycombo action="simul"
>&Ctrl;&Shift;<keycap
>Z</keycap
></keycombo
></shortcut
> <guimenu
>Zet</guimenu
> <guimenuitem
>Opnieuw</guimenuitem
></menuchoice
></term>
<listitem
><para
><action
>Voert de laatste zet opnieuw uit</action
>. De knop <guibutton
>Opnieuw</guibutton
> op de werkbalk doet hetzelfde.</para
></listitem>
</varlistentry>

<varlistentry>
<term
><menuchoice
><shortcut
><keycombo
><keycap
>H</keycap
></keycombo
></shortcut
> <guimenu
>Zet</guimenu
> <guimenuitem
>Hint</guimenuitem
></menuchoice
></term>
<listitem
><para
><action
>Toont een tip</action
>, twee stenen die u kunt verwijderen.</para
></listitem>
</varlistentry>

</variablelist>
</sect1>
</chapter>

<chapter id="configuration">
<title
>Configuratie</title>

<sect1 id="settings-menu">
<title
>Het menu <guimenu
>Instellingen</guimenu
></title>

<para
>&kshisen; kent verschillende opties waarmee u het gedrag van het programma kunt veranderen. Alle opties kunnen worden gewijzigd vanuit het menu <guimenu
>Instellingen</guimenu
>.</para>

<para
>De opties worden automatisch opgeslagen.</para>

<variablelist>
<varlistentry>
<term>
<menuchoice
><guimenu
>Instellingen</guimenu
><guisubmenu
>Grootte</guisubmenu
></menuchoice
></term>
<listitem
><para
>In het submenu <guisubmenu
>Grootte</guisubmenu
> kunt u het aantal stenen op het spelbord wijzigen Hoe meer stenen u hebt, des te moeilijker (en langduriger) het spel zal zijn. Bij nieuwere versies van &kshisen; vindt u deze optie in het configuratiedialoog van het programma. </para
></listitem>
</varlistentry>

<varlistentry>
<term
><menuchoice
><guimenu
>Instellingen</guimenu
> <guisubmenu
>Snelheid</guisubmenu
></menuchoice
></term>
<listitem
><para
>Hier kunt u de <guisubmenu
>snelheid</guisubmenu
> van het verdwijnen van de stenen instellen. Bij nieuwere versies van dit programma vindt u deze optie in de configuratiedialoog. </para
></listitem>
</varlistentry>

<varlistentry>
<term
><menuchoice
><guimenu
>Instellingen</guimenu
> <guisubmenu
>Niveau</guisubmenu
></menuchoice
></term>
<listitem
><para
>Bepaal de moeilijkheidsgraad van het bord in het submenu <guisubmenu
>Niveau</guisubmenu
>. Bij nieuwere versies vindt u deze optie in de configuratiedialoog.</para
></listitem>
</varlistentry>

<varlistentry>
<term
><menuchoice
><guimenu
>Instellingen</guimenu
> <guimenuitem
>Zwaartekracht</guimenuitem
></menuchoice
></term>
<listitem
><para
>Dit maakt het spel een stuk moeilijker: als een steen is verwijderd vallen alle stenen erboven een stap omlaag. Bij nieuwere versies vindt u deze optie in de configuratiedialoog. </para
></listitem>
</varlistentry>

<varlistentry>
<term
><menuchoice
><guimenu
>Instellingen</guimenu
> <guimenuitem
>Geen onoplosbare spellen toestaan</guimenuitem
></menuchoice
></term>
<listitem
><para
>Als deze menuoptie is aangezet zullen er alleen oplosbare spellen worden gebruikt. Opmerking: het kan gebeuren dat u een verkeerde beslissing neemt tijdens het spel, waardoor het alsnog onoplosbaar wordt. Bij nieuwere versies kunt u een vergelijkbare optie in de configuratiedialoog terugvinden.</para
></listitem>
</varlistentry>

<varlistentry>
<term
><menuchoice
><guimenu
>Instellingen</guimenu
><guisubmenu
>Ongeschaalde stenen prefereren</guisubmenu
></menuchoice
></term>
<listitem
><para
>Bij het wijzigen van het venstergrootte worden de stenen op het bord automatisch aangepast aan de nieuwe vensterafmetingen. Als deze optie is aangezet zal het venster zelf worden aangepast aan de oorspronkelijke grootte van de stenen. U kunt nog steeds de venstergrootte wijzigen, dit zorgt ervoor dat deze optie wordt genegeerd. Bij nieuwere versies van dit programma vindt u deze optie terug in de configuratiedialoog.</para
></listitem>
</varlistentry>

</variablelist>

</sect1>

<sect1 id="key-bindings">
<title
>Sneltoetsen</title>

<para
>De standaard toetsenbindingen zijn: </para>
<simplelist>
<member
>Nieuw: <keycombo action="simul"
>&Ctrl;<keycap
>N</keycap
></keycombo
></member>
<member
>Spel herstarten: <keycombo
><keycap
>F5</keycap
></keycombo
></member>
<member
>Pauzeren: <keycombo
><keycap
>P</keycap
></keycombo
></member>
<member
>Topscores tonen: <keycombo action="simul"
>&Ctrl;<keycap
>H</keycap
></keycombo
></member>
<member
>Afsluiten: <keycombo action="simul"
>&Ctrl;<keycap
>Q</keycap
></keycombo
></member>

<member
>Ongedaan maken: <keycombo action="simul"
>&Ctrl;<keycap
>Z</keycap
></keycombo
></member>
<member
>Opnieuw: <keycombo action="simul"
>&Ctrl;&Shift;<keycap
>Z</keycap
></keycombo
></member>
<member
>Hint: <keycombo
><keycap
>H</keycap
></keycombo
></member>

<member
>Ongeschaalde stenen prefereren: <keycombo
><keycap
>S</keycap
></keycombo
></member>

<member
>Wat is dit?: <keycombo action="simul"
>&Shift;<keycap
>F1</keycap
></keycombo
></member>
</simplelist>
</sect1>
</chapter>


<chapter id="credits">
<title
>Dankbetuigingen en licentie</title>

<para
>&kshisen; copyright 1999 Mario Weilguni <email
>mweilguni@sime.com</email
> </para>


<para
>Documentatie copyright 2000 Dirk Doerflinger <email
>ddoerflinger@gmx.net</email
> </para>

&meld.fouten;&vertaling.niels;&vertaling.rinse; 
&underFDL; &underGPL; </chapter>

<appendix id="installation">
<title
>Installatie</title>

<sect1 id="getting-kshisen">
<title
>Hoe &kshisen; te verkrijgen</title>
&install.intro.documentation; </sect1>

<sect1 id="requirements">
<title
>Benodigdheden</title>

<para
>Om &kshisen; met succes te compileren hebt u &kde; 3 nodig. Alle benodigde bibliotheken en &kshisen; zelfs zijn te downloaden op &kde-ftp;.</para>
</sect1>


<sect1 id="compilation">
<title
>Compilatie en installatie</title>
&install.compile.documentation; </sect1>
</appendix>

</book>

